Popüler Roman Anlayışının En Büyük Temsilcisi:Hüseyin Rahmi Gürpınar

17 Ağustos 1864 yılında İstanbul’un Ayaspaşa semtinde doğan Hüseyin Rahmi Gürpınar Türk romanında doğalcılığın ve gerçekçiliğin en önemli isimlerinden biri olmuştur. Sanat yaşamı boyunca hep aklın ve mantığın yanında olan Gürpınar, romanlarıyla ve öyküleriyle toplumun çağdaşlaşması adına çalışmalarda bulunmuştur

Cemre Akbulut

Kitabın Ortası Dergisi

Sokağı Edebiyata Getiren Sanatçı



Anneannesinin yalısında dadılar arasında geçirdiği çocukluk ve gençlik yılları, İstanbul yaşamı ve insanlarını tüm detaylarıyla öğrenmesini sağlamış, yapıtlarında İstanbul’un mahallelerindeki yaşam tarzını gerçekçi bir biçimde dile getirmiştir. Bu yönüyle “Sokağı edebiyata getiren sanatçı.” olarak kabul edilmiştir.


Yazarlık serüvenine küçük yaşlarda başlayan Gürpınar’ın ilk yazısı, “İstanbul’da Bir Frenk” adını taşır. İlk romanı “Şık” ile büyük bir ün kazanır. Romanında yapmacıksız bir yerlilik barındıran Gürpınar, bu üslubuyla üstadı Ahmet Mithat Efendi’nin de takdirini kazanır. Hüseyin Rahmi kimi ve neyi konu alıyorsa onu yerli renkleriyle betimlemesini iyi biliyordu. Sanatı halkı süslemek için bir araç olarak görür. Yazım amacı yalnızca okuru biraz olsun düşündürmek ve eğlendirmektir.


Sosyal Meseleleri Konu Almıştır


Romanlarında batılılaşmayı yanlış anlayan yozlaşmış, alafranga tipleri, toplumun gerisine itilmiş, yokluklar içinde kıvranan aciz kimseleri, batıl şeylere inanan, fantastik unsurların etkisinde kalan kesimleri, karı-koca geçimsizliklerini ve toplumu temelinden sarsan sosyal meselelerin neredeyse hepsini konu almıştır


Romanlarını kaleme alırken dil ve estetiğe önem vermeyen Hüseyin Rahmi Gürpınar ilk yapıtlarında Servet-i Fünun anlatımını uygulasa da daha sonra hem sözcüklerinde hem de anlatımında yalınlaşmaya yönelmiştir. Hüseyin Rahmi, 8 Mart 1944 yılında yaşama gözlerini yumar ve Heybeliada’daki Abbas Ağa Mezarlığı’na gömülür. Uzun yıllar yaşamını sürdürdüğü Heybeliada’daki köşkü ise ölümünden sonra müze haline getirilmiştir.


Hakk’a Sığındık

Hüseyin Rahmi Gürpınar



“Hakk’a Sığındık” Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın o dönem dünyayı kasıp kavuran ve yoksulları kırıp geçiren İspanyol nezlesinden yola çıkarak, yoksul insanların telef olduğu bu salgın sırasında servetlerine günden güne arttıran Sultan Abdülhamit devri zenginlerini ve boş inançların dolandırıcılıklara yol açmasını bir polisin sorgulamaları biçiminde işlediği romanıdır. Aksaray’da Hoşkadem taraflarında halk bütün İstanbul’da olduğu gibi yiyecek, giyecek, yakacak sıkıntısı çekerken, aynı mahallede oturan Hafız İshak Efendi ile Hacı Ferhat Efendi’nin aileleri bolluk içinde bir hayat sürmekteydiler. Savaşın sonlarına doğru İstanbul’da İspanyol nezlesi salgını başlamış ve birçok insan bu hastalıktan telef olmuştur. Bunun üzerine halk arasında Aptal Veli adlı bir meczubun nefesinin her hastalığa iyi geldiği yönünde bir hurafe yayılmıştır.

Gerçekçi Kahramanlar

Nüzhet Ulvi adında bir yazar, bu söylentiden yararlanarak zenginlerden para sızdırıp fakir fukaraya dağıtmayı düşünür. Bu amaç doğrultusunda Hafız İshak Efendi ve Hacı Ferhat Efendi’ye gönderdiği imzasız bir mektupta, Aptal Veli’nin oturduğu yere yirmi dört saat içinde üç yüz lira göndermezlerse pek sevgili yakınlarının İspanyol nezlesinden öleceğini bildirir. Hafız İshak Efendi parayı göndermez, mektupta adı geçen kişiler tesadüfen ölür. Bunun üzerine Hacı Ferhat Efendi kendisinden istenen beş yüz lirayı gönderir. Komiser Şinasi bu işin peşine düşer ancak mektubu yazanı bir türlü ele geçiremez. Nüzhet Ulvi, Şinasi’ye kendisi giderek, bu işi ne maksatla yaptığını anlatır. Ona hak veren Şinasi, görevi ile vicdanı arasında kalınca işin içinden çıkamaz ve işinden ayrılır.

“Açlıktan, ağırlıklarının hemen yarısını kaybetmiş, birtakımları insan şeklinden çıkmış bu sürünen düşkünler samanlı, kepekli, kerpiç gibi bir dilim ekmeği bulabilmek için saatlerce itile kakıla fırın önlerinde beklerler… Kimi günler eli boş dönmek tehlikesine de uğrarlar… Onlar böyle iken bu Hacı’nın Hafız’ın evlerindeki bu ardı arkası kesilmeyen bolluğu, şenliği, eğlencesi nedir? ‘Hürriyet, müsavat, uhuvvet’ diye herkesin ağzına bir parmak bal çaldılar. “Meşrutiyet” sözüyle böyle eğlenmek için mi?”

Ana kahramanın polis olduğu doğal toplumsal polisiye romanlarındandır. Yüreklere dokunun betimlemeleri, merak uyandırıcı anlatımı, gerçekçi kahramanlarıyla dikkat çeken roman Gürpınar’ın işlediği bütün temel temaları barındırmaktadır.

Mürebbiye

Hüseyin Rahmi Gürpınar



“Mürebbiye” romanı konak yaşamının farklı bir bakış açıyla ele alındığı ve tutkularının esiri olmuş insanların hayatından bir kesit sunması bakımından Hüseyin Rahmi’nin en önemli eserlerinden biridir.

Romanın başkahramanı Dehri Efendi, mülkiye memurluğundan emekli, 65 yaşlarında bir ihtiyardır. Bilim, fen ve edebiyat meraklısıdır. İyi Fransızca bilir. Çok sert bir aile babasıdır. Ölen karısından Melamet adında 25 yaşlarında bir kızı, Şem’i adında 18 yaşında bir de oğlu vardır. Dehri Efendi, kızı Melahat’ı Sadri adında bir yoksul gençle evlendirmiş, damadını kendi oturduğu yalıya içgüveysi olarak almıştır. Şem’i yükseköğrenim görmektedir. Kafası iyi çalışmayan bir delikanlıdır, derslerini bilmedikçe Dehri Efendi onu falakaya yatırır; Şem’i, dayak korkusuyla, vapurda bile derslerini ezberlemeye çalışır

İkiyüzlü Aile Ahlakı

Yalıda bir de Dehri Efendi’nin kardeşi Amca Bey vardır. Amca Bey Dehri Efendi’den yirmi yaş küçük, aynı zamanda da züppe bir adamdır. Bütün servetini yiyip bitirdikten sonra ağabeyinin yanına sığınmıştır. Dehri Efendi, bir cariyeden olan iki küçük çocuğu için, Anjel adında bir Fransız mürebbiye tutar. Anjel uyanık bir kadındır Dehri Efendi’nin mal varlığından faydalanmak adına Şem’in, Amca Bey’in ve Damat Sadri’nin gönlüne girmeyi başarır. Bu olaydan sonda daha önceleri uyumlu bir yaşam süren konak halkının erkekleri, Anjel’in gelişiyle birbirine düşerler ve konağın dirliği bozulur. Yazar bu romanında ikiyüzlü aile ahlakını yermektedir


(...)



Site Yaptırmak mı İstiyorsunuz

Kurumsal ve e- ticaret siteleri için doğru yerdesiniz

Kurumsal Site: 490 TL

E- Ticaret Sitesi: 890

Bilgisayar Ekranları

Mesai Saatlerimiz

Hafta İçi 09-17 Arası

Yerimiz

Akyol mahallesi, Atatürk Bulvarı No: 111/B Şahinbey - Gaziantep

bilgi@mirkitap.com

5539207655

  • Facebook
  • Instagram
  • Twitter